{"id":816,"date":"2013-04-09T11:05:12","date_gmt":"2013-04-09T11:05:12","guid":{"rendered":"http:\/\/parafiabesko.pl\/?p=816"},"modified":"2013-04-09T11:05:12","modified_gmt":"2013-04-09T11:05:12","slug":"dokument-bioetyczny-konferencji-episkopatu-polski","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/parafiabesko.pl\/?p=816","title":{"rendered":"Dokument bioetyczny Konferencji Episkopatu Polski"},"content":{"rendered":"

\n\tO WYZWANIACH BIOETYCZNYCH, <\/span><\/strong>
\n\tPRZED KTÓRYMI STOI WSPÓ\u0141CZESNY CZ\u0141OWIEK<\/span><\/strong>\n<\/p>\n

\n\tDokument przyj\u0119ty na 361. Zebraniu Plenarnym Konferencji Episkopatu Polski. Warszawa, 5 marca 2013 r.<\/span>\n<\/p>\n

<\/p>\n

\n\t„Upomn\u0119 si\u0119 te\u017c u cz\u0142owieka o \u017cycie cz\u0142owieka <\/em>
\n\ti u ka\u017cdego – o \u017cycie brata” (Rdz 9,5)<\/em><\/i><\/span>\n<\/p>\n

\n\t  <\/strong><\/span>\n<\/p>\n

\n\t1. Cz\u0142owiek dobrej woli wobec cywilizacji \u015bmierci i na rzecz kultury \u017cycia<\/strong><\/span>\n<\/p>\n

\n\tPrawo do \u017cycia jest fundamentalnym prawem cz\u0142owieka, na którym wyrastaj\u0105 wszystkie jego pozosta\u0142e prawa. Ono jest te\u017c podstaw\u0105 wszystkich innych dóbr, które staj\u0105 si\u0119 udzia\u0142em cz\u0142owieka. Paleta stanowisk jest tu imponuj\u0105co rozbudowana, co sprawia, \u017ce pierwszym zadaniem chrze\u015bcijanina jest ukszta\u0142towanie swojego sumienia w zgodzie z nauczaniem Ko\u015bcio\u0142a oraz uzyskanie poprawnej i rzetelnej wiedzy na temat pocz\u0105tków cz\u0142owieka<\/strong>. Nie wolno opiera\u0107 si\u0119 na uproszczonych informacjach medialnych. Uczciwo\u015b\u0107 i roztropno\u015b\u0107 – niezb\u0119dne do rozstrzygania najbardziej fundamentalnych pyta\u0144 – buduje si\u0119 na wra\u017cliwo\u015bci moralnej i wiedzy. Wra\u017cliwo\u015b\u0107 t\u0119 uzyskuje si\u0119 przez pog\u0142\u0119bienie \u017cycia religijnego w komunii z Bogiem. Z kolei wiedza nie ma wy\u0142\u0105cznie charakteru religijnego, ale w punkcie wyj\u015bcia opiera si\u0119 na osi\u0105gni\u0119ciach naukowych. St\u0105d w deklaracji Kongregacji Nauki Wiary Quaestio de abortu procurato<\/em>, a nast\u0119pnie w encyklice Evangelium vitae<\/em> przypomniano: „Skoro tylko komórka jajowa ulega zap\u0142odnieniu, rozpoczyna si\u0119 \u017cycie, które nie nale\u017cy ju\u017c ani do ojca, ani do matki, ale do nowej, \u017cyj\u0105cej istoty ludzkiej, która rozwija si\u0119 dla siebie samej. I nigdy nie stanie si\u0119 ludzk\u0105, je\u015bli ju\u017c wtedy ni\u0105 nie by\u0142a. Najnowsza genetyka bardzo jasno potwierdza to wszystko, co zawsze by\u0142o oczywiste. (…) Wykaza\u0142a mianowicie, \u017ce istota \u017cyj\u0105ca ma ju\u017c od pierwszej chwili sta\u0142\u0105 struktur\u0119, czyli informacj\u0119 genetyczn\u0105 (…). Od momentu zap\u0142odnienia rozpoczyna si\u0119 cudowny bieg ka\u017cdego \u017cycia cz\u0142owieka, którego jednak wszystkie wielkie zdolno\u015bci wymagaj\u0105 czasu na w\u0142a\u015bciwe uporz\u0105dkowanie i przygotowanie do dzia\u0142ania” (Quaestio<\/em> 12–13; por. tak\u017ce EV 60).<\/span>\n<\/p>\n

\n\tW sprzeczno\u015bci z powy\u017cszymi stwierdzeniami stoj\u0105 opinie o skrajnie subiektywnym charakterze, w których sugeruje si\u0119, \u017ce \u017cycie cz\u0142owieka zaczyna si\u0119 dopiero od którego\u015b momentu jego rozwoju. Tymczasem ju\u017c nauki biologiczne pozwalaj\u0105 stwierdzi\u0107, \u017ce w rozwoju cz\u0142owieka nie maj\u0105 miejsca \u017cadne skokowe i jako\u015bciowe zmiany. Ca\u0142y rozwój dokonuje si\u0119 w sposób ci\u0105g\u0142y. Nie da si\u0119 stwierdzi\u0107 te\u017c \u017cadnego okresu wa\u017cniejszego od innych. Ka\u017cdy moment w tym rozwoju zak\u0142ada poprzedni, aktualny za\u015b stanowi nieodzowny warunek nast\u0119pnego. Natomiast jedynym w swoim rodzaju zdarzeniem jest w\u0142a\u015bnie pocz\u0119cie cz\u0142owieka. Wszystkie kolejne momenty jego \u017cycia s\u0105 konsekwencj\u0105 tego pierwszego, najwa\u017cniejszego. W ko\u0144cu wszelkie w\u0105tpliwo\u015bci co do istnienia cz\u0142owieka nale\u017cy rozstrzyga\u0107 na korzy\u015b\u0107 \u017cycia i<\/strong> stanowczo sprzeciwia\u0107 si\u0119 dzia\u0142aniom zagra\u017caj\u0105cym cz\u0142owiekowi<\/strong>. Jan Pawe\u0142 II formu\u0142uje t\u0119 norm\u0119 jednoznacznie: „nawet samo prawdopodobie\u0144stwo istnienia osoby wystarczy\u0142oby dla usprawiedliwienia najbardziej kategorycznego zakazu wszelkich interwencji zmierzaj\u0105cych do zabicia embrionu ludzkiego” (EV 60).<\/span>\n<\/p>\n

\n\tDla cz\u0142owieka wierz\u0105cego podstawowe wskazanie p\u0142ynie z bezwzgl\u0119dnego nakazu Bo\u017cego wyra\u017conego w pi\u0105tym przykazania Dekalogu: „nie b\u0119dziesz zabija\u0142” (Wj 20,13), które swoje uzasadnienie znajduje w prawdzie, \u017ce „\u017cycie ludzkie od pocz\u0105tku zak\u0142ada dzia\u0142anie Boga Stworzyciela” (Encyklika Mater et Magistra<\/em> 194) i przynale\u017cy wy\u0142\u0105cznie do Boga, oraz w najwa\u017cniejszym przykazaniu mi\u0142o\u015bci Boga i bli\u017aniego (por. Mt 22,36–40). Kto wi\u0119c niszczy \u017cycie ludzkie, wyst\u0119puje wprost przeciwko Bogu i Jego prawom. St\u0105d w\u0142a\u015bnie bierze si\u0119 Bo\u017ce ostrze\u017cenie skierowane na samym pocz\u0105tku Biblii do osób niszcz\u0105cych \u017cycie ludzkie: „Upomn\u0119 si\u0119 te\u017c u cz\u0142owieka o \u017cycie cz\u0142owieka i u ka\u017cdego – o \u017cycie brata<\/strong>” (Rdz 9, 5). Tak\u017ce Jan Pawe\u0142 II moc\u0105 w\u0142adzy apostolskiej podkre\u015bla\u0142, \u017ce „bezpo\u015brednie przerwanie ci\u0105\u017cy, to znaczy zamierzone jako cel czy jako \u015brodek, jest zawsze powa\u017cnym nie\u0142adem moralnym, gdy\u017c jest dobrowolnym zabójstwem niewinnej istoty ludzkiej” (EV 62). Papie\u017c doda\u0142 nast\u0119pnie: „Ocena moralna przerywania ci\u0105\u017cy dotyczy tak\u017ce nowych form zabiegów dokonywanych na embrionach ludzkich, które chocia\u017c zmierzaj\u0105 do celów z natury swojej godziwych, prowadz\u0105 nieuchronnie do zabicia embrionów” (EV 63). Ojcu \u015bwi\u0119temu chodzi\u0142o tu o: eksperymenty na embrionach, wykorzystanie ich jako „materia\u0142u biologicznego”, \u017aród\u0142a organów albo tkanek do przeszczepów, s\u0142u\u017c\u0105cych leczeniu niektórych chorób, prenatalne techniki diagnostyczne, je\u017celi s\u0105 one motywowane racjami eugenicznymi (EV 63).<\/span>\n<\/p>\n

\n\t <\/span>\n<\/p>\n

\n\t2. Istota zagro\u017ce\u0144 dla \u017cycia ludzkiego w fazie prenatalnej<\/strong><\/span>\n<\/p>\n

\n\tPapie\u017c Jan Pawe\u0142 II dostrzega\u0142 niebezpiecze\u0144stwa dla \u017cycia ludzkiego w fazie prenatalnej: „l\u0119k budz\u0105 coraz liczniejsze i powa\u017cniejsze zagro\u017cenia \u017cycia ludzi i narodów, zw\u0142aszcza \u017cycia s\u0142abego i bezbronnego” (EV 3). \u017bycie ludzkie jest warto\u015bci\u0105 podstawow\u0105 i niezbywalnym dobrem<\/strong>. Domaga si\u0119 bezwzgl\u0119dnej ochrony, a wi\u0119c niezale\u017cnie od okresu i jako\u015bci \u017cycia cz\u0142owieka. Podwa\u017canie tego nakazu prowadzi do stopniowego os\u0142abiania ochrony dzieci nienarodzonych, nieuleczalnie chorych lub ludzi starszych. Fa\u0142szuje te\u017c rzeczywisto\u015b\u0107, relatywizuj\u0105c warto\u015b\u0107 \u017cycia i uzale\u017cniaj\u0105c od tego, czy nast\u0105pi\u0142o ju\u017c urodzenie lub czy cz\u0142owiek ma zdolno\u015b\u0107 do decydowania o sobie samym. Tymczasem \u017cycie jest albo go nie ma <\/strong>– jego warto\u015bci nie trzeba uzasadnia\u0107, ale nale\u017cy j\u0105 t\u0142umaczy\u0107 i rozbudza\u0107 na ni\u0105 wra\u017cliwo\u015b\u0107 swoj\u0105 i innych.<\/span>\n<\/p>\n

\n\tNie wolno te\u017c pomija\u0107 faktu, i\u017c Bóg jest dawc\u0105 \u017cycia<\/strong>, z czego wynika \u015bwi\u0119to\u015b\u0107 \u017cycia i godno\u015b\u0107 ka\u017cdego cz\u0142owieka. Ko\u015bció\u0142 czuje si\u0119 w obowi\u0105zku go broni\u0107 od pocz\u0105tku a\u017c do naturalnej \u015bmierci oraz respektowa\u0107 wymagania zarówno prawa Bo\u017cego, jak i prawa naturalnego. Zostaj\u0105 one przekre\u015blone zw\u0142aszcza przez stosowanie procedur dopuszczaj\u0105cych zabicie dziecka w okresie prenatalnym, tj. przed jego urodzeniem.<\/span>\n<\/p>\n

\n\tDokonuje si\u0119 obecnie radykalna zmiana postrzegania rodzicielstwa i brakuje wra\u017cliwo\u015bci na wyj\u0105tkowo\u015b\u0107 oraz warto\u015b\u0107 ka\u017cdego ludzkiego \u017cycia. Taka postawa wynika z nadmiernego podkre\u015blania uprawnie\u0144 jednostki w dziedzinach, które tradycyjnie s\u0105 zastrze\u017cone dla powszechnie obowi\u0105zuj\u0105cych praw zgodnych z natur\u0105 i godno\u015bci\u0105 cz\u0142owieka, podstaw\u0105 jego dalszych praw i obowi\u0105zków. W praktyce uprawnienia te przyjmuj\u0105 posta\u0107 bezwzgl\u0119dnego panowania silniejszych nad s\u0142abszymi, doros\u0142ych nad nienarodzonymi, zdrowych nad chorymi.<\/span>\n<\/p>\n

\n\tPraktykowany relatywizm polega na poddawaniu dyskusji podstawowych poj\u0119\u0107: godno\u015bci, \u017cycia, zdrowia i samego cz\u0142owiecze\u0144stwa. A przecie\u017c poj\u0119cia te w naszej cywilizacji – si\u0119gaj\u0105cej korzeniami do kultury greckiej, rzymskiej i chrze\u015bcija\u0144skiej – maj\u0105 znaczenie uniwersalne. Sukces relatywizmu polega za\u015b na tym, \u017ce wymaga si\u0119 od nas uzasadniania ich znaczenia, a w ko\u0144cu nawet obrony mocy zobowi\u0105zuj\u0105cej podstawowych zasad moralnych. Trzeba tymczasem pami\u0119ta\u0107, \u017ce zasadno\u015b\u0107 tych poj\u0119\u0107 jest zrozumia\u0142a dla ka\u017cdego cz\u0142owieka dobrej woli i ws\u0142uchanego w g\u0142os swojego sumienia – jako takie nie wymagaj\u0105 one rozwini\u0119cia i ci\u0105g\u0142ego uzasadniania.<\/span>\n<\/p>\n

\n\tWe wspó\u0142czesnym katalogu praw cz\u0142owieka od pewnego czasu pojawia si\u0119 koncepcja przys\u0142uguj\u0105cych ka\u017cdemu z nas tzw. praw reprodukcyjnych. Ju\u017c samo s\u0142owo „reprodukcja” wskazuje na kontekst przedmiotowy, podczas gdy prokreacja zwraca uwag\u0119 na podmioty. Prawa <\/span>reprodukcyjne oznaczaj\u0105 w istocie uznanie za podstawowe prawo dost\u0119pu wszystkich par i pojedynczych osób do \u015brodków antykoncepcyjnych, wczesnoporonnych i aborcji w celu decydowania swobodnie o liczbie, odst\u0119pach czasowych i momencie sprowadzenia dzieci na \u015bwiat<\/strong>, jak równie\u017c prawo do informacji o tych \u015brodkach. W podobnym duchu formu\u0142owane s\u0105 opinie, które zwracaj\u0105 uwag\u0119 na cierpienia bezp\u0142odnych par czy na liczne przypadki osobistych tragedii kobiet, które osamotnione staj\u0105 si\u0119 matkami dzieci chorych lub z niepe\u0142nosprawno\u015bci\u0105. Podnosi si\u0119 wówczas argument, \u017ce „zmuszanie” tych kobiet <\/strong>do urodzenia dziecka jest wymaganiem od nich heroizmu, do czego nikt nie ma prawa, a nadto dzia\u0142aniem nieludzkim i pozbawionym wra\u017cliwo\u015bci. St\u0105d ma si\u0119 bra\u0107 uzasadnienie dla prawa do posiadania dziecka pocz\u0119tego z pomoc\u0105 metod sztucznych lub – z drugiej strony – do przerwania ci\u0105\u017cy w przypadku powa\u017cnej choroby, zagro\u017cenia rozwoju lub wady genetycznej dziecka pocz\u0119tego, a jeszcze nieurodzonego. Co wi\u0119cej, lekarzy z prawym sumieniem, odmawiaj\u0105cych uczestnictwa w diagnostyce prenatalnej podejmowanej w celach eugenicznych, pi\u0119tnuje si\u0119 publicznie, oskar\u017ca o \u0142amanie prawa, a niekiedy karze, stosuj\u0105c sankcje dyscyplinarne, zawodowe czy karne, a tak\u017ce poci\u0105ga do odpowiedzialno\u015bci cywilnej za tzw. wadliwe urodzenie. W tym ostatnim przypadku traktuje si\u0119 bowiem urodzenie chorego i niechcianego dziecka jako \u017aród\u0142o zawinionej przez lekarza szkody, któr\u0105 ponosi matka lub rodzina.<\/span>\n<\/p>\n

\n\tW debacie etycznej i prawnej problem sprowadza si\u0119 do tego, czy dziecko pocz\u0119te powinno by\u0107 traktowane w kategoriach podmiotowych<\/strong> (jest kim\u015b): jak ka\u017cdy inny cz\u0142owiek, który ma swoje prawa, czy te\u017c przedmiotowo<\/strong> (jest czym\u015b), to znaczy jedynie jak jaka\u015b cenna rzecz, o któr\u0105 nale\u017cy si\u0119 troszczy\u0107 tylko w okre\u015blonych granicach. Je\u017celi przyjmiemy drugie podej\u015bcie, to w razie wyboru mi\u0119dzy interesami matki (np. cho\u0107by jej zdrowie fizyczne czy psychiczne) a utrzymaniem ci\u0105\u017cy – przewa\u017ca\u0107 zawsze b\u0119dzie potrzeba kobiety. Je\u017celi b\u0119dziemy traktowa\u0107 dziecko pocz\u0119te jako podmiot – wówczas jego interesy, w tym prawo do narodzin, nie b\u0119d\u0105 mog\u0142y by\u0107 w podobnych sytuacjach negowane.<\/span>\n<\/p>\n

\n\tNarasta te\u017c wspomniana wy\u017cej tendencja do relatywizacji warto\u015bci \u017cycia<\/strong>. Osoba z niepe\u0142nosprawno\u015bci\u0105 intelektualn\u0105 b\u0105d\u017a fizyczn\u0105, czy po prostu z nisk\u0105 jako\u015bci\u0105 \u017cycia, budzi emocje i lito\u015b\u0107. Wyra\u017caj\u0105 si\u0119 one cz\u0119sto w przekonaniu, \u017ce lepiej by\u0142oby dla tego cz\u0142owieka, gdyby si\u0119 nie urodzi\u0142. Utrzymuje si\u0119, i\u017c dopóki \u017cyj\u0105 rodzice dziecka, b\u0119dzie ono pod odpowiedni\u0105 opiek\u0105. Natomiast po ich \u015bmierci – do\u015bwiadczy zapomnienia i opuszczenia. Czasem nawet ludzie wierz\u0105cy nie potrafi\u0105 sobie u\u015bwiadomi\u0107, \u017ce te osoby stanowi\u0105 w istocie szczególne dobro – w nich bowiem objawia si\u0119 \u017cycie jako takie i ze wzgl\u0119du na nie winny by\u0107 przyj\u0119te i otoczone szacunkiem, a nie tylko ze wzgl\u0119du na osi\u0105gni\u0119cia zawodowe lub spo\u0142eczne, jakie stan\u0105 si\u0119 ich udzia\u0142em. Do\u015bwiadczenie bliskich tych osób pokazuje jednocze\u015bnie, \u017ce doznaj\u0105 z ich strony niezwykle bezinteresownej mi\u0142o\u015bci, ogromnej empatii i prze\u017cywaj\u0105 z nimi szczególnie g\u0142\u0119bokie wi\u0119zi. Osoby te s\u0105 dla nas \u015bwiadkami warto\u015bci ludzkiego istnienia i obecno\u015bci Chrystusa w drugim cz\u0142owieku. Oboj\u0119tno\u015b\u0107 na ich sytuacj\u0119, pozostawienie ich bez odpowiedniej opieki i wsparcia obci\u0105\u017caj\u0105 po cz\u0119\u015bci sumienie ka\u017cdego z nas.<\/span>\n<\/p>\n

\n\tW wyniku wskazanego zamieszania moralnego powszechnie przyjmuje si\u0119 pogl\u0105d, i\u017c dopuszczalnymi \u015brodkami w rozwi\u0105zywaniu sytuacji niechcianej ci\u0105\u017cy lub dziecka pocz\u0119tego z niepe\u0142nosprawno\u015bci\u0105 jest rzekome prawo do aborcji<\/strong> (nazywane prawem do rezygnacji z ci\u0105\u017cy) lub prawo dost\u0119pu do taniej antykoncepcji i \u015brodków wczesnoporonnych<\/strong> (stosowanych po wspó\u0142\u017cyciu). Dla par bezdzietnych dopuszcza si\u0119 z kolei – jako alternatyw\u0119 dalszych stara\u0144 o dziecko – procedur\u0119 pocz\u0119cia poza ustrojem matki <\/strong>zwan\u0105 powszechnie <\/strong>in vitro<\/b><\/em>. Procedura ta, znana w hodowli ro\u015blin i zwierz\u0105t, zosta\u0142a wprowadzona do medycyny i nie jest w istocie procedur\u0105 lecznicz\u0105. Jej celem jest wytworzenie cz\u0142owieka w laboratorium i przeniesienie go mechanicznie do organizmu matki. W procedurze tej tworzy si\u0119 wi\u0119ksz\u0105 liczb\u0119 zarodków i poddaje si\u0119 je selekcji. Cz\u0119\u015b\u0107 z nich jest w przewidywalny sposób nara\u017cana na zniszczenie lub przeznaczona do zamro\u017cenia. Po to, aby zwi\u0119kszy\u0107 szans\u0119 powodzenia zabiegu, do organizmu matki przenosi si\u0119 kilka embrionów. Po pewnym czasie sprawdza si\u0119 ich rozwój i pozostawia przewa\u017cnie jeden z nich – ten najlepiej oceniany. Pozosta\u0142e zostaj\u0105 przeznaczone do selektywnej aborcji, w celu ograniczenia ryzyka zwi\u0105zanego z ci\u0105\u017c\u0105 mnog\u0105. Wobec wielkiej popularno\u015bci w niektórych \u015brodowiskach tej drogi radzenia sobie z niep\u0142odno\u015bci\u0105 zdziwienie budzi fakt, \u017ce skuteczno\u015b\u0107 metody in vitro<\/em> mierzona liczb\u0105 urodze\u0144 w stosunku do liczby prób zap\u0142odnienia wynosi zaledwie kilka procent.<\/span>\n<\/p>\n

\n\tNie do pomini\u0119cia w ocenie etycznej metody in vitro<\/em> s\u0105 zagro\u017cenia zdrowotne. Informacja genetyczna wyznaczaj\u0105ca mo\u017cliwo\u015bci rozwoju cz\u0142owieka jest okre\u015blona ju\u017c w czasie pocz\u0119cia. Decyduje ona o indywidualnych przymiotach osoby, jak te\u017c przynale\u017cno\u015bci do gatunku ludzkiego. W pierwszych dniach zarodkowego \u017cycia cz\u0142owieka zachodz\u0105 procesy dostosowywania si\u0119 nowo powstaj\u0105cego organizmu do potrzeb dalszego istnienia<\/strong>. Metody sztucznej prokreacji cz\u0142owieka zaburzaj\u0105 ten proces <\/strong>– z uwagi na odmienne warunki \u015brodowiskowe, w jakich dokonuje si\u0119 po\u0142\u0105czenie komórek rozrodczych w laboratorium, w porównaniu do naturalnych warunków organizmu matki.<\/span>\n<\/p>\n

\n\tHormony aplikowane kobiecie celem jednoczesnego pozyskiwania kilku komórek jajowych (dla ich zap\u0142odnienia in vitro<\/em>) wp\u0142ywaj\u0105 na cechy genetyczne zarówno tych komórek, jak i na zdrowie kobiety<\/strong>. Niekiedy zostaje wywo\u0142any tzw. zespó\u0142 hiperstymulacji jajników z zaburzeniami krzepni\u0119cia, obrz\u0119kami, zespo\u0142em depresyjnym i z zagro\u017ceniem \u017cycia w\u0142\u0105cznie.<\/span>\n<\/p>\n

\n\tBrak naturalnej bariery biologicznej, która zabezpiecza przed \u0142\u0105czeniem si\u0119 komórek niedojrza\u0142ych lub uszkodzonych genetycznie, dodatkowo sprzyja powstawaniu kolejnych zaburze\u0144 u dziecka. Nierzadko konieczne s\u0105 nast\u0119pnie procesy naprawcze w postaci ró\u017cnych kosztownych terapii, d\u017awiganych nast\u0119pnie przez ca\u0142e spo\u0142ecze\u0144stwo, a nie przez o\u015brodki odpowiedzialne za skutki podejmowanych praktyk. Notujemy w przypadku tych zabiegów zwi\u0119kszon\u0105 liczb\u0119 poronie\u0144 samoistnych i zmian genetycznych, jak te\u017c cz\u0119stsze urodzenia dzieci z wadami rozwojowymi<\/strong>.<\/span>\n<\/p>\n

\n\tZagro\u017cenia te wymagaj\u0105 stosowania diagnostyki przedimplantacyjnej<\/strong>, polegaj\u0105cej na <\/strong>wykrywaniu zmian genetycznych zarodka uzyskanego in vitro<\/em>. Na tej podstawie dokonuje si\u0119 selekcji ludzi w fazie zarodkowej: zauwa\u017cone lub podejrzewane zmiany genetyczne stanowi\u0105 podstaw\u0119 do decyzji o niszczeniu \u017cycia dziecka – jako niechcianego w\u0142a\u015bnie z powodu zaburze\u0144 genetycznych. Nierzadko dzieci bywaj\u0105 te\u017c odrzucane na tym etapie ich rozwoju, gdy\u017c s\u0105 niechcianej przez rodziców p\u0142ci. Tote\u017c metoda in vitro<\/em> jest kolejnym eksperymentowaniem na cz\u0142owieku<\/strong>. To „produkcja” cz\u0142owieka, stanowi\u0105ca w istocie form\u0119 zaw\u0142adni\u0119cia \u017cyciem ludzkim.<\/span>\n<\/p>\n

\n\tNadliczbowe embriony<\/strong> s\u0105 mro\u017cone w celu ich przechowywania i ewentualnego wykorzystania w dalszych próbach uzyskania ci\u0105\u017cy, je\u017celi wcze\u015bniejsze próby oka\u017c\u0105 si\u0119 nieskuteczne. Ju\u017c sam ten proces uw\u0142acza ludzkiej godno\u015bci. Zreszt\u0105 wi\u0119kszo\u015b\u0107 zamra\u017canych i rozmra\u017canych embrionów obumiera w tym procesie lub staje si\u0119 niezdolna do dalszego zdrowego rozwoju. A przecie\u017c embrion to cz\u0142owiek i ka\u017cdy z embrionów okazuje si\u0119 bezradnym cz\u0142onkiem ludzkiej rodziny, którego godno\u015b\u0107 i prawa bezwzgl\u0119dnie podeptano.<\/span>\n<\/p>\n

\n\t <\/span>\n<\/p>\n

\n\t3. Prawda o ludzkiej seksualno\u015bci i odpowiedzialno\u015bci za dziecko<\/strong><\/span>\n<\/p>\n

\n\tP\u0142ciowo\u015b\u0107 cz\u0142owieka okre\u015bla ludzk\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107 i kszta\u0142tuje ca\u0142e jego \u017cycie.<\/strong> Nie chodzi tylko o uzdolnienie do wspó\u0142\u017cycia, biologicznej prokreacji, osobowo\u015b\u0107, psychik\u0119, emocjonalno\u015b\u0107, lecz równie\u017c o charakter relacji mi\u0119dzy kobiet\u0105 i m\u0119\u017cczyzn\u0105<\/strong>, w której to relacji seksualno\u015b\u0107 buduje mi\u0119dzy nimi jedno\u015b\u0107, poczucie blisko\u015bci i bezpiecze\u0144stwa. Seksualno\u015b\u0107 umo\u017cliwia równie\u017c, aby w sposób zgodny z naturalnymi okresami p\u0142odno\u015bci kobiety decydowa\u0107 odpowiedzialnie o swoim potomstwie, z gotowo\u015bci\u0105 do przyj\u0119cia ka\u017cdego dziecka. Z tym kontekstem ludzkiej prokreacji kontrastuje technika in vitro<\/em>, w której ta jedno\u015b\u0107 i zespolenie mi\u0119dzy ma\u0142\u017conkami zostaj\u0105 oddzielone od aktu pocz\u0119cia: plemniki uzyskuje si\u0119 od ojca w akcie samogwa\u0142tu, manipuluje si\u0119 wielokrotnie organizmem matki, a dziecko staje si\u0119 „produktem”.<\/span>\n<\/p>\n

\n\tMaj\u0105c na uwadze w\u0142a\u015bciwe zrozumienie natury relacji mi\u0119dzy ma\u0142\u017conkami, nale\u017cy stwierdzi\u0107 zgodnie z zamys\u0142em Soboru Watyka\u0144skiego II, \u017ce ma\u0142\u017ce\u0144stwo i mi\u0142o\u015b\u0107 ma\u0142\u017ce\u0144ska z natury swej skierowane s\u0105 ku dobru ma\u0142\u017conków oraz ku pocz\u0119ciu, zrodzeniu i wychowaniu potomstwa. Dzieci s\u0105 najcenniejszym darem ma\u0142\u017ce\u0144stwa i w najwi\u0119kszym stopniu przyczyniaj\u0105 si\u0119 do dobra samych rodziców. Tote\u017c prawdziwy szacunek dla mi\u0142o\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144skiej i ca\u0142y sens \u017cycia rodzinnego zmierzaj\u0105 do tego w\u0142a\u015bnie, aby ma\u0142\u017conkowie, nie pomijaj\u0105c pozosta\u0142ych celów ma\u0142\u017ce\u0144stwa, sk\u0142onni byli m\u0119\u017cnie wspó\u0142dzia\u0142a\u0107 z mi\u0142o\u015bci\u0105 Boga Ojca, który przez nich wci\u0105\u017c powi\u0119ksza i wzbogaca ludzk\u0105 rodzin\u0119<\/strong>. Ma\u0142\u017conkowie chrze\u015bcija\u0144scy powinni by\u0107 \u015bwiadomi, \u017ce w swoim post\u0119powaniu nie mog\u0105 kierowa\u0107 si\u0119 w\u0142asnym kaprysem. Zawsze maj\u0105 dzia\u0142a\u0107 w zgodzie z dobrze uformowanym, dostosowanym do prawa Bo\u017cego, sumieniem. Decyduj\u0105c si\u0119 na wi\u0119ksz\u0105 liczb\u0119 dzieci i wyrabiaj\u0105c w sobie ducha ofiary, nabywaj\u0105 szlachetn\u0105, ludzk\u0105 i chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107, jak równie\u017c zyskuj\u0105 na wielkoduszno\u015bci (por. Gaudium et spes<\/em> 50).<\/span>\n<\/p>\n

\n\tPrzedstawiony zamys\u0142 Bo\u017cy wobec ludzkiej seksualno\u015bci zosta\u0142, tak\u017ce w\u015bród ludzi Ko\u015bcio\u0142a, przes\u0142oni\u0119ty przez coraz bardziej rozpowszechnion\u0105 mentalno\u015b\u0107 antykoncepcyjn\u0105<\/strong>. Sprawia ona, \u017ce nawet katolicy trac\u0105 ch\u0119\u0107 bycia rodzicami kolejnych dzieci, zamykaj\u0105 si\u0119 na \u017cycie – z pomoc\u0105 niemoralnych \u015brodków przeciwpocz\u0119ciowych lub wczesnoporonnych – czy wr\u0119cz ulegaj\u0105 „pokusie jednego dziecka”. W ten za\u015b sposób nie tylko przyczyniaj\u0105 si\u0119 do pog\u0142\u0119biaj\u0105cego si\u0119 kryzysu demograficznego, ale równie\u017c ograniczaj\u0105 swój rozwój duchowo-moralny, zapominaj\u0105 o przysz\u0142o\u015bci w\u0142asnej rodziny oraz ryzykuj\u0105 staro\u015b\u0107 sp\u0119dzan\u0105 w samotno\u015bci.<\/span>\n<\/p>\n

\n\tSprzeciw wobec mentalno\u015bci antykoncepcyjnej, która zafa\u0142szowuje prawd\u0119 o ludzkiej seksualno\u015bci, wymaga przede wszystkim osobistego, g\u0142\u0119bokiego nawrócenia. Nakazuje odrzuci\u0107 dominuj\u0105cy we wspó\u0142czesnej kulturze sposób my\u015blenia o dziecku jako o zagro\u017ceniu i zb\u0119dnym ci\u0119\u017carze, i spojrze\u0107 na nie jako na szans\u0119 i bezcenny dar. Otwarcie na \u017cycie mo\u017ce si\u0119 wprawdzie \u0142\u0105czy\u0107 z krzy\u017cem, wi\u0105za\u0107 z wyrzeczeniami osobistymi i finansowymi – trudno wszelako bez tego mówi\u0107 czy my\u015ble\u0107 o postawie prawdziwie chrze\u015bcija\u0144skiej.<\/span>\n<\/p>\n

\n\tNie tylko antykoncepcja, lecz i domaganie si\u0119 prawa do aborcji s\u0105 wyrazem tej samej mentalno\u015bci, która rodzi w cz\u0142owieku poczucie, \u017ce mo\u017ce dowolnie manipulowa\u0107 swoim cia\u0142em, jakby nie uczestniczy\u0142o w godno\u015bci jego osoby, i decydowa\u0107 o skutkach w\u0142asnej p\u0142odno\u015bci w inny sposób ni\u017c wspó\u0142dzia\u0142aj\u0105c z naturalnym porz\u0105dkiem cyklu kobiety oraz dbaj\u0105c o czasow\u0105 wstrzemi\u0119\u017aliwo\u015b\u0107<\/strong>. Antykoncepcja i aborcja to dwie skrajno\u015bci tej samej postawy, wyra\u017caj\u0105cej si\u0119 krótko w stwierdzeniu: „nie chc\u0119 mie\u0107 dziecka”. Wyrazem tej postawy jest równie\u017c zwracanie si\u0119 ku metodzie in vitro<\/em> jako sposobowi pocz\u0119cia. Tym razem roszczenie brzmi: „chc\u0119 mie\u0107 dziecko” – nawet za cen\u0119 powo\u0142ania go do \u017cycia przez obcych ludzi w warunkach laboratoryjnych, zabicia lub zamro\u017cenia rodze\u0144stwa w najwcze\u015bniejszej fazie istnienia. Zwró\u0107my chocia\u017cby uwag\u0119 na konstrukcj\u0119 cytowanych zda\u0144: wyra\u017caj\u0105 \u017ale rozumiany sens rodzicielstwa – jako prawa do decydowania o swoim dziecku, jako prawa do traktowania go jak przedmiot swoistej w\u0142asno\u015bci.<\/span>\n<\/p>\n

\n\tSzczególnie niebezpieczne jest formu\u0142owanie prawa do aborcji ze wzgl\u0119du na wad\u0119 rozwojow\u0105 dziecka. Dziecko to ma bezwzgl\u0119dne prawo do tego, aby si\u0119 urodzi\u0107, ma prawo kocha\u0107 i by\u0107 kochane. Domaganie si\u0119 prawa do aborcji stanowi wyraz wysoce niegodnego post\u0119powania<\/strong>, nawet je\u015bli jego \u017aród\u0142em mia\u0142by by\u0107 l\u0119k lub poczucie \u017ale poj\u0119tej odpowiedzialno\u015bci za dziecko, wyra\u017canej w s\u0142owach: „nie ud\u017awign\u0119 tego ci\u0119\u017caru”.<\/span>\n<\/p>\n

\n\tW obu sytuacjach – w dramacie niep\u0142odno\u015bci, obawie zwi\u0105zanej z ci\u0105\u017c\u0105 – Ko\u015bció\u0142 stoi po stronie cz\u0142owieka<\/strong>. Nie pot\u0119pia nikogo, stara si\u0119 podpowiada\u0107 dobre rozwi\u0105zania, w tym realne leczenie przyczyn niep\u0142odno\u015bci, i budzi\u0107 w sumieniach \u015bwiadomo\u015b\u0107 godno\u015bci ludzkiego \u017cycia w ka\u017cdej fazie jego rozwoju. Ko\u015bció\u0142 rozumie pragnienia i obawy, ale te\u017c przypomina, \u017ce dobro nigdy nie mo\u017ce by\u0107 osi\u0105gane niegodziwymi metodami i \u017ce s\u0105 zasady moralne, których charakteru zobowi\u0105zuj\u0105cego nigdy nie wolno zawiesi\u0107<\/strong>. <\/em>W sytuacji, gdy ma\u0142\u017conkowie s\u0105 niezdolni do przekazania \u017cycia (w wymiarze fizycznym) cel ma\u0142\u017ce\u0144stwa mo\u017ce wype\u0142ni\u0107 si\u0119 w wymiarze duchowym i jednocze\u015bnie praktycznym. Chodzi mianowicie o po\u015bwi\u0119cenie si\u0119 niep\u0142odnych par na rzecz innych lub wielkoduszne przyj\u0119cie do rodziny jednego z ogromnej liczby dzieci oczekuj\u0105cych na adopcj\u0119.<\/span>\n<\/p>\n

\n\t <\/span>\n<\/p>\n

\n\t4. Nasza postawa<\/strong><\/span>\n<\/p>\n

\n\tSprzeciw wobec wszystkich praktyk wymierzonych w \u017cycie ludzkie wyra\u017ca si\u0119 najpierw w jednoznacznym opowiedzeniu si\u0119 po stronie \u017cycia. Oznacza to zakaz bezczynno\u015bci<\/strong>, niezajmowania wyra\u017anego stanowiska. Konieczne jest zaanga\u017cowanie w czynn\u0105 obron\u0119 ludzkiego \u017cycia od chwili pocz\u0119cia. W szerszym spo\u0142ecznym i politycznym wymiarze nale\u017cy zadba\u0107 o niedyskryminowanie rodzin i polityk\u0119 prorodzinn\u0105, otoczenie szczególn\u0105 trosk\u0105 rodzin wielodzietnych. Praktycznymi wyrazami takiej postawy s\u0105: uwra\u017cliwianie ludzkich sumie\u0144 na prawo do \u017cycia ka\u017cdej ludzkiej istoty, niezale\u017cnie od jako\u015bci jej \u017cycia; pomaganie ci\u0119\u017carnym matkom, znajduj\u0105cym si\u0119 w trudnej sytuacji \u017cyciowej, a zw\u0142aszcza nak\u0142anianym do aborcji; prowadzenie okien \u017cycia; duchowa adopcja dziecka pocz\u0119tego; modlitwa o rozwój kultury \u017cycia w dzisiejszym \u015bwiecie, poczynaj\u0105c od naszej Ojczyzny. Oboj\u0119tno\u015b\u0107 na los zagro\u017conych dzieci nie jest postaw\u0105 w\u0142a\u015bciw\u0105 dla chrze\u015bcijanina, bo pozostawia bezbronnych w r\u0119kach tych, którzy maj\u0105 niewra\u017cliwe sumienia na ich prawo do \u017cycia. Natomiast jednoznaczna postawa uszanowania i chronienia ka\u017cdego \u017cycia ludzkiego, tak\u017ce chorego i s\u0142abego, ma wymiar chrze\u015bcija\u0144skiego \u015bwiadectwa<\/strong> – ukochania \u017cycia, ukochania bli\u017aniego, a nade wszystko umi\u0142owania Boga, dawcy i „mi\u0142o\u015bnika \u017cycia” (Mdr 11,26).<\/span>\n<\/p>\n

\n\tNie wolno poprzesta\u0107 na deklaracjach. Wielu chrze\u015bcijan staje wobec dramatycznych decyzji, dotycz\u0105cych odebrania \u017cycia nienarodzonemu. Trzeba jednoznacznie powtórzy\u0107: nie wolno czyni\u0107 z\u0142a, aby osi\u0105gn\u0105\u0107 dobro. \u017badne dzia\u0142anie, które prowadzi do zagro\u017cenia \u017cycia cz\u0142owieka (tak\u017ce we wczesnych stadiach rozwoju) lub wprost do zabójstwa, nie da si\u0119 usprawiedliwi\u0107 nawet najbardziej wznios\u0142ym celem.<\/strong> \u0179le realizowane pragnienie stania si\u0119 rodzicami – ze zgod\u0105 na „po\u015bwiecenie” w tym celu kilku kolejnych istnie\u0144 ludzkich (dzieci nadliczbowe, „zdefektowane”, usuni\u0119te, bo po wszczepieniu do macicy rozwija\u0142o si\u0119 ich „za du\u017co”) – obci\u0105\u017ca sumienie win\u0105 za ich \u015bmier\u0107.<\/span>\n<\/p>\n

\n\tChrze\u015bcijanin musi troszczy\u0107 si\u0119 o prawd\u0119. Dlatego jego zadaniem jest te\u017c demaskowanie k\u0142amstw<\/strong>, w\u015bród których szczególnie wiele szkody czyni\u0105 sugestie, jakoby zap\u0142odnienie pozaustrojowe by\u0142o leczeniem niep\u0142odno\u015bci. Ono niczego nie leczy – niep\u0142odni takimi pozostaj\u0105, a „wyprodukowanie” dziecka powierzaj\u0105 obcym.<\/span>\n<\/p>\n

\n\t <\/span>\n<\/p>\n

\n\t5. Zaanga\u017cowanie katolików w \u017cycie publiczne<\/strong><\/span>\n<\/p>\n

\n\t\u015awieccy katolicy nie mog\u0105 zrezygnowa\u0107 z zaanga\u017cowania w \u017cycie publiczne<\/strong>: z troski o szeroko rozumiane dobro wspólne, z uczestnictwa w wyborach, aktywnego wspierania takich rozwi\u0105za\u0144 spo\u0142ecznych i prawodawczych, które s\u0105 zgodne z chrze\u015bcija\u0144skim sumieniem. Ich zadaniem jest „przenikanie duchem chrze\u015bcija\u0144skim doczesnego porz\u0105dku” ze \u015bwiadomo\u015bci\u0105, \u017ce rz\u0105dzi si\u0119 on swoimi prawami (por. Nota doktrynalna Kongregacji Nauki Wiary dotycz\u0105ca pewnych kwestii zwi\u0105zanych z udzia\u0142em i postaw\u0105 katolików w \u017cyciu politycznym, pkt 1, dalej: nota). Zadanie to obejmuje mi\u0119dzy innymi obron\u0119 \u017cycia ludzkiego. Jest to szczególnie wa\u017cne obecnie, kiedy próbuje si\u0119 narzuci\u0107 pogl\u0105d, \u017ce nie ma \u017cadnych niezmiennych warto\u015bci uniwersalnych, prawo powinno by\u0107 tylko wyrazem woli wi\u0119kszo\u015bci, otwarte na pluralizm \u015bwiatopogl\u0105dowy, kulturalny i polityczny. W imi\u0119 fa\u0142szywie pojmowanej tolerancji oczekuje si\u0119, wr\u0119cz – \u017c\u0105da od katolików, aby zrezygnowali z wnoszenia do \u017cycia spo\u0142eczno-politycznego tego, co zgodnie z wiar\u0105 uznaj\u0105 za prawdziwe i s\u0142uszne. Do\u015bwiadczenie pokazuje, \u017ce przekonania katolików s\u0105 dzi\u015b spychane na margines dyskusji spo\u0142ecznych jako anachroniczne. Katolikom niemal nie wolno publicznie przeciwstawia\u0107 si\u0119 g\u0142oszeniu prawa do decydowania o rodzicielstwie. Dotyczy to zw\u0142aszcza kwestii zwi\u0105zanych ze z\u0142em antykoncepcji, procedury in vitro<\/em>, aborcji, ideologii gender<\/em>, instytucjonalizacji zwi\u0105zków osób tej samej p\u0142ci, promocji wzorców zachowa\u0144 spo\u0142ecznych, które s\u0105 sprzeczne z tradycyjnym modelem rodziny. Tymczasem katolicy powinni by\u0107 dumni ze swoich przekona\u0144, gdy\u017c w centrum ich wiary stoi nie tylko powszechne ojcostwo Boga, Stwórcy i Odkupiciela cz\u0142owieka, ale tak\u017ce osobowa godno\u015b\u0107 ka\u017cdego bez wyj\u0105tku cz\u0142owieka oraz godno\u015b\u0107 jego sumienia, które rozbrzmiewa kanonem warto\u015bci uniwersalnych i niezmiennych, a zw\u0142aszcza prawdy, mi\u0142o\u015bci, sprawiedliwo\u015bci i solidarno\u015bci.<\/span>\n<\/p>\n

\n\tObowi\u0105zkiem ka\u017cdego katolika bior\u0105cego udzia\u0142 w \u017cyciu publicznym jest wierno\u015b\u0107 nauczaniu Ko\u015bcio\u0142a katolickiego i samemu Chrystusowi. Nie mo\u017ce by\u0107 mowy o jakimkolwiek kompromisie w kwestiach wiary i moralno\u015bci.<\/strong> Podstawowym obowi\u0105zkiem osoby zaanga\u017cowanej w dzia\u0142anie na rzecz dobra wspólnego jest dbanie o jednoznaczno\u015b\u0107<\/strong>, a jej postawa musi by\u0107 czytelna dla innych. W ka\u017cdej sytuacji katolik ma by\u0107 \u015bwiadkiem Chrystusa. Mo\u017ce si\u0119 to dla niego wi\u0105za\u0107 z du\u017c\u0105 odpowiedzialno\u015bci\u0105 spo\u0142eczn\u0105, osobistymi wyrzeczeniami, tym, \u017ce stanie si\u0119 przedmiotem publicznej krytyki, dystansowania si\u0119 od niego czy nawet odrzucenia. Nie do przyj\u0119cia jest dla katolika dualizm postaw, a wi\u0119c wyznawanie innych zasad w \u017cyciu prywatnym, a innych w zaanga\u017cowaniu publicznym i opowiadanie si\u0119 za rozwi\u0105zaniami sprzecznymi z wyznawan\u0105 wiar\u0105. W ramach wyznaczonych przez chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 roztropno\u015b\u0107 mo\u017cliwe jest korzystanie z „procedury dyplomatycznej", rozumianej jako umiej\u0119tno\u015b\u0107 m\u0105drego \u017cyciowo post\u0119powania, uznaj\u0105cego zasady funkcjonowania instytucji demokratycznych, a umo\u017cliwiaj\u0105cego odpowiedzialne uczestnictwo w spo\u0142ecznej czy politycznej dyskusji. Rozs\u0105dne zaanga\u017cowanie katolika w \u017cycie publiczne oznacza wi\u0119c roztropno\u015b\u0107 i prawo\u015b\u0107 w osi\u0105ganiu celów<\/strong>. Jednym z nich jest budowa uczciwego autorytetu i obecno\u015b\u0107 w miejscach decyduj\u0105cych o tworzeniu i stosowaniu prawa. Dlatego te\u017c konieczne wydaje si\u0119 przyj\u0119cie strategii post\u0119powania w przypadku, gdy nie jest mo\u017cliwe osi\u0105gni\u0119cie rozwi\u0105za\u0144 najbardziej po\u017c\u0105danych. Jan Pawe\u0142 II w zwi\u0105zku z sytuacj\u0105, w której nie by\u0142oby mo\u017cliwe odrzucenie lub ca\u0142kowite zniesienie prawa o przerywaniu ci\u0105\u017cy – skoro ju\u017c wesz\u0142o w \u017cycie lub zosta\u0142o poddane g\u0142osowaniu – wskaza\u0142, \u017ce „parlamentarzysta, którego osobisty absolutny sprzeciw wobec przerywania ci\u0105\u017cy by\u0142by jasny i znany wszystkim ludziom, post\u0105pi\u0142by s\u0142usznie, udzielaj\u0105c swego poparcia propozycjom, których celem jest ograniczenie szkodliwo\u015bci takiej ustawy i zmierzaj\u0105cych w ten sposób do zmniejszenia jej negatywnych skutków na p\u0142aszczy\u017anie kultury i moralno\u015bci publicznej” (EV 73). Dlatego te\u017c mo\u017cliwy jest udzia\u0142 w kompromisie politycznym, ale tylko wówczas, gdy s\u0142u\u017cy to osi\u0105ganiu wi\u0119kszego dobra, a nie jako metod\u0105 rozwi\u0105zywania problemów etycznych lub wyznaczania kryteriów dobra<\/strong>. W przypadku aborcji rozwi\u0105zaniem docelowym jest m.in. prawo nieakceptuj\u0105ce wskazanie eugeniczne do zabicia dziecka, a w przypadku in vitro<\/em> – odrzucaj\u0105ce t\u0119 procedur\u0119 jako zagra\u017caj\u0105c\u0105 godno\u015bci oraz \u017cyciu lub zdrowiu dziecka we wczesnym stadium jego rozwoju.<\/span>\n<\/p>\n

\n\tOgromnym zagro\u017ceniem dla katolików zaanga\u017cowanych w kszta\u0142towanie \u017cycia publicznego, zarówno w wymiarze ogólnopa\u0144stwowym, jak i samorz\u0105dów lokalnych oraz dzia\u0142alno\u015bci pozarz\u0105dowej, zdaje si\u0119 ich osamotnienie<\/strong>. Cz\u0119sto si\u0119 zdarza, \u017ce nawet nie uzyskuj\u0105 dostatecznego wsparcia duchowego, pomocy w kszta\u0142towaniu ich sumienia i podpowiedzi co do post\u0119powania zgodnego z wiar\u0105 katolick\u0105. W publicznej ocenie ich dzia\u0142alno\u015bci politycznej – co jest naturalne – pojawia si\u0119 niekiedy tendencja do krytyki i nieufno\u015bci ze strony innych cz\u0142onków Ko\u015bcio\u0142a. Stawiany bywa zarzut braku radykalizmu lub uczestniczenia w gremiach, które nie spotykaj\u0105 si\u0119 z pe\u0142n\u0105 akceptacj\u0105 ze strony niektórych katolików. Nale\u017cy wszelako pami\u0119ta\u0107, \u017ce podstawowym zadaniem ludzi wiary jest – powtórzmy – by\u0107 obecnymi w \u015bwiecie polityki. Ich wspó\u0142dzia\u0142anie przy osi\u0105ganiu kompromisów politycznych ma zapewni\u0107, aby ochrona warto\u015bci, podyktowanych przez chrze\u015bcija\u0144skie sumienie, by\u0142a mo\u017cliwie najpe\u0142niejsza – w okre\u015blonych warunkach i okoliczno\u015bciach ich dzia\u0142ania. Ko\u015bció\u0142 i ka\u017cdy wierny jest odpowiedzialny za prawid\u0142ow\u0105 formacj\u0119 sumienia. Trzeba zna\u0107 i rozumie\u0107 warunki dzia\u0142ania w sferze publicznej, które rodz\u0105 nieustanne zagro\u017cenia dla wierno\u015bci w dokonywanych wyborach moralnych.<\/span>\n<\/p>\n

\n\tPolitycy i parlamentarzy\u015bci staj\u0105 wobec szczególnej odpowiedzialno\u015bci, gdy podejmuj\u0105 decyzje dotycz\u0105ce sprawy \u017cycia i godno\u015bci cz\u0142owieka. Gdy post\u0119puj\u0105 zgodnie z prawym i dobrze uformowanym sumieniem nale\u017cy si\u0119 im szczególna wdzi\u0119czno\u015b\u0107 i uznanie, któr\u0105 i przy tej okazji trzeba wyrazi\u0107. \u017by\u0107 w zgodzie ze swymi przekonaniami, umie\u0107 je uzasadni\u0107 i broni\u0107 – nawet nara\u017caj\u0105c si\u0119 na konsekwencje, które b\u0119d\u0105 im dawkowane przez logik\u0119 koniunkturalnej walki o w\u0142adz\u0119 – jest tytu\u0142em do uznania ich wielko\u015bci i wierno\u015bci wyznawanym idea\u0142om.<\/span>\n<\/p>\n

\n\t <\/span>\n<\/p>\n

\n\t <\/span>\n<\/p>\n

\n\tDokument przyj\u0119ty na 361. Zebraniu Plenarnym <\/span>
\n\tKonferencji Episkopatu Polski<\/span>\n<\/p>\n

\n\tWarszawa, dnia 5 marca 2013 r.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

O WYZWANIACH BIOETYCZNYCH, PRZED KTÓRYMI STOI WSPÓ\u0141CZESNY CZ\u0141OWIEK Dokument przyj\u0119ty na 361. Zebraniu Plenarnym Konferencji Episkopatu Polski. Warszawa, 5 marca 2013 r.Czytaj wi\u0119cej<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":668,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["entry","author-adminparafiibesko","has-more-link","post-816","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/parafiabesko.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/816","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/parafiabesko.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/parafiabesko.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/parafiabesko.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/parafiabesko.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=816"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/parafiabesko.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/816\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/parafiabesko.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=816"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/parafiabesko.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=816"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/parafiabesko.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=816"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}